วันมาฆบูชามีความสําคัญอย่างไร

“วันมาฆบูชา” วันสําคัญทางศาสนาพุทธ ที่พุทธศาสนิกชนพึงระลึกและสืบทอดงานประเพณีมาฆบูชามาเนิ่นนาน แต่อาจมีชนรุ่นหลังที่อาจยังไม่เข้าใจว่าวันมาฆบูชา สําคัญอย่างไร รวมไปถึงชาวต่างชาติที่ได้เข้ามาทำงานหรืออาศัยในประเทศไทยกันมากขึ้น ได้เห็นวัฒนธรรมแต่ไม่เข้าใจลึกซึ้ง ว่าวันมาฆบูชาทําบุญเพื่ออะไร หรือวันมาฆบูชางดขายเหล้าทำไม อย่างนี้เป็นต้น บทความนี้จะกล่าวถึงความสำคัญของวันมาฆบูชาอย่างย่อ เพื่อให้เข้าใจได้ง่ายขึ้น 

ก่อนอื่นเรามารู้กันก่อนว่า มาฆบูชา มาจากคำว่า “มาฆบูชาปูรณมี” หมายถึง การบูชาในวันเพ็ญกลางเดือน 3 ตามวันมาฆบูชาจันทรคติของไทย ซึ่งวันมาฆบูชาตรงกับวันที่ขึ้น 15 ค่ำ เดือน 3  โดยส่วนใหญ่จะตรงกับเดือนกุมภาพันธ์หรือเดือนมีนาคม แต่ถ้าปีไหนมีอธิกมาส คือมีเดือน 8 สองหน ก็จะเลื่อนไปทำกิจกรรมมาฆบูชา วันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 4 แทน

วันมาฆบูชาภาษาอังกฤษ คือ Makha Bucha Day หรือบ้างก็ว่า Magha Puja Day ซึ่งวันมาฆบูชา เป็นวันที่ระลึกถึงความสำคัญของ 4 เหตุการณ์ มาฆบูชาในสมัยพุทธกาล ได้แก่ 

  1. พระสงฆ์สาวกจำนวน 1,250 รูป มาเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าพร้อมเพรียงกัน โดยมิได้นัดหมายกันมาก่อน 
  2. ภิกษุทั้งหมดล้วนเป็นพระอรหันต์ผู้ได้อภิญญา 6 แล้วทุกรูป 
  3. ภิกษุทั้งหมดล้วนเป็น เอหิภิกขุอุปสัมปทา คือ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นผู้บวชให้โดยตรง 
  4. เป็นวันเพ็ญเดือนมาฆะ คือ เดือน 3 (วันมาฆบูชา ดวงจันทร์เต็มดวง)

โอวาทปาติโมกข์ หลักธรรมสอนที่เป็นหัวใจสำคัญในพุทธศาสนา ที่พระพุทธเจ้าแสดงแก่พระอรหันต์ 1,250 รูป ในวันมาฆบูชา โดยมีใจความเป็นโอวาท 3 ประการ บางคนก็อาจเรียกว่ามาฆบูชา 3 ประการ ได้แก่ 

1.ละเว้นจากความชั่วทั้งปวง  2.ทำความดีให้ถึงพร้อม  3.ทำใจให้ผ่องใส 

ซึ่งใจความก็หมายถึงการรักษาศีล 5 ให้ครบถ้วนบริบูรณ์ เพราะศีล 5 ครอบคลุมในโอวาทในข้อของการละเว้นความชั่วนั่นเอง 

ประวัติวันมาฆบูชา(อย่างย่อ) 

ทีนี้เรามาดูว่าวันมาฆบูชาประวัติเป็นมาอย่างไรกันหน่อย 

หลังจากที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ตรัสรู้ ผ่านไปได้ 9 เดือน และได้มีพระสงฆ์สาวกที่บวชด้วยพระองค์ ออกจาริกเผยแผ่ธรรมศาสนา จนถึงเพ็ญเดือนมาฆะ ที่มีพระจันทร์เต็มดวง ซึ่งเป็นวันศิวาราตรี (มาฆบูชา 15 ค่ํา เดือน 3) วันที่ผู้นับถือลัทธิพราหมณ์จะทำพิธีศิวาราตรี คือการชำระบาปหรือ “ลอยบาป” ถวายความเคารพพระศิวะ ด้วยการล้างบาปด้วยน้ำ

และจากเดิมที่พระภิกษุจำนวน 1,250 รูป เคยนับถือลัทธิพราหมณ์ แต่ตอนนี้ได้หันมาบวชอยู่ใต้ร่มกาสาวพัตร์ โดยมีพระพุทธเจ้าเป็นศาสดา และเป็นที่เคารพบูชาแทน จึงได้เดินทางมาเข้าเฝ้าพระพุทธองค์ ณ วัดเวฬุวัน เมืองมคธ เพื่อแสดงความเคารพและกตัญญูต่อพระองค์ โดยมิได้นัดหมายกันมาก่อนแต่อย่างใด ทำให้วันนี้มีความสำคัญ 4 ประการที่เกิดขึ้นพร้อมกัน (ดังหัวข้อข้างบน)

พระสัมมาสัมพุทธเจ้าจึงถือโอกาสนี้ แสดงโอวาทปาติโมกข์ (บางตำราก็เขียนว่า ปาฏิโมกข์) แก่พระสงฆ์สาวกที่มาเข้าเฝ้า รวมไปถึงเทวดาและสรรพสัตว์บริเวณนั้นก็ได้อานิสงส์ไปด้วย ส่งผลให้เกิดปัญญาธรรม สำเร็จโสดาบันกันไปก็มี 

แล้วในวันมาฆบูชาทําอะไรบ้าง?  วันมาฆบูชามีเวียนเทียนไหม? 

พิธีมาฆบูชานี้ไม่ได้แสดงแน่ชัดว่าเกิดขึ้นใดกันแน่ แต่ถ้าดูตามหนังสือพระราชพิธีเฉลิมฉลอง 12 เดือน ซึ่งเป็นพระราชนิพนธ์โดยรัชกาลที่ 5 ได้กล่าวไว้ว่า “ในอดีต ไม่มีพิธีกรรมมาฆบูชา เพิ่งจะมีขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 4 โดยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงรับสั่งให้ประกอบศาสนพิธีมาฆบูชาขึ้นในวัดพระศรีรัตนศาสดาราม เมื่อพ.ศ.2394 ได้กำหนดวันมาฆบูชา จัดงานสืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน 

โดยปกติแล้วในวันมาฆบูชา กิจกรรมมงคลจะเริ่มตั้งแต่ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เสด็จประกอบมาฆบูชาพิธีกรรมที่วัดพระศรีรัตนศาสดาราม และจะมีพสกนิกรร่วมเวียนเทียนภายในวัดนี้ และวัดอื่นๆที่ใกล้บ้านประชาชนแต่ละแห่งกันไป ซึ่งการเวียนเทียนสามารถทำได้ทุกช่วงเวลาตามที่ใครสะดวก แต่สำหรับวันมาฆบูชา กรุงเทพฯ ส่วนใหญ่จะนิยมทำการเวียนเทียนในช่วงเย็นหรือช่วงค่ำ 

โดยอาจมีการไปทำบุญตักบาตรช่วงเช้า สายๆไปวัดฟังธรรม ใช้เวลาร่วมกันกับครอบครัว บางครอบครัวอาจเลือกทำอาหารมังสวิรัติเพื่องดทานเนื้อสัตว์หนึ่งวัน แล้วเดินทางไปเวียนเทียนร่วมกันในตอนเย็น เพื่อระลึกถึงองค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ที่ได้มีเมตตา แสดงความรักและปรารถนาดี แสดงธรรมให้แก่สัตว์โลก เพื่อให้หลุดพ้นจากความทุกข์ ด้วยสัจธรรมที่พระองค์ค้นพบ และเป็นผู้ให้ได้มีพระสงฆ์สาวกในการสืบทอดเจตนารมย์ สืบทอดเผยแผ่ศาสนา แม้ว่าพระพุทธองค์จะปรินิพพานไปแล้วก็ตาม ซึ่งทั้งหมดจะเป็นงานประเพณีมาฆบูชา พุทธศาสนิกชนได้ยึดถือปฏิบัติตาม และสืบทอดเป็นวัฒนธรรมทางศาสนาที่ดีงามมาอย่างต่อเนื่อง 

นายกรัฐมนตรี พลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา ได้มีการจัดให้ ดอกพุด มาฆบูชา เป็นสัญลักษณ์ ในงานเทศกาลมาฆบูชา เมื่อปีพ.ศ.2562 เพื่อส่งเสริมพุทธศาสนาและวันมาฆบูชาประเทศไทย

แล้วทำไมต้องรณรงค์ให้วันมาฆบูชางดจําหน่ายสุรา? 

ด้วยหลักธรรมโอวาทปาติโมกข์ ที่พระพุทธเจ้าได้ทรงแสดงในวันมาฆบูชา เมื่อสมัยพุทธกาล ซึ่งเป็นหัวใจหลักของศาสนาพุทธ คือ การละเว้นความชั่ว ทำความดี และทำใจให้บริสุทธิ์ ฉะนั้น การงดเว้นดื่มเหล้า ก็เป็นหนึ่งในข้อมาฆบูชาการปฏิบัติตนตามหลักแนวทางคำสอนของพุทธองค์ รัฐบาลจึงกำหนดให้งดจำหน่ายสุราในวันสำคัญทางศาสนา ได้แก่ วันมาฆบูชา วิสาขบูชา อาสาฬหบูชา รวมไปถึงมีการรณรงค์ให้งดดื่มเหล้าอีกด้วย 

เรามาดูคำศัทพ์มาฆบูชาภาษาอังกฤษที่น่าสนใจมีคำอะไรบ้าง 

Makha Bucha Day : วันมาฆบูชา 

Makha Puja Day : วันมาฆบูชา

Full moon of the third lunar month :  วันเพ็ญเดือน 3 

Summon :  การเรียกประชุม

Guideline : แนวทางปฏิบัติ

Disciple : ลูกศิษย์ , ผู้นับถือ , สาวก 

Spread : เผยแผ่ 

To cease from all evil : ละเว้นความชั่ว

To do what is good : ทำความดี

To cleanse one’s mind : ทำใจให้ผ่องใส 

Individual : ปัจเจกบุคคล , รายบุคคล

Symbol : สัญลักษณ์

Wisdom : ปัญญา

และถ้าใครต้องการชวนเพื่อนชาวต่างชาติไปวัดทำบุญมาฆบูชา ก็สามารถพูดได้ว่า “Let’s join the Magha Puja Day’s ceremony together.” 

แต่เนื่องจากปีนี้มาฆบูชาตรงกับวันที่ 16 กุมภาพันธ์ 2565 ซึ่งยังอยู่ในสถานการณ์โควิด-19 ระบาด อาจจะต้องทำบุญแบบ social distancing รักษาระยะห่าง เพื่อความปลอดภัย หากต้องการไปวัดเพื่อร่วมทำบุญ หรือเวียนเทียน ก็ต้องเช็คสถานที่ก่อนว่าวัดนั้นงดกิจกรรมหรือไม่ และก็อย่าลืมใส่แมส พกเจลแอลกอฮอล์ หมั่นล้างมือบ่อยๆ หรือจะรักษาศีล สวดมนต์ออนไลน์อยู่ที่บ้าน เพื่อความอุ่นใจและปลอดภัยกับทุกคน และยังได้บุญเช่นกัน … มาฆบูชา สวัสดี 

You May Also Like
Read More

แวะอ่านก่อน : ทำประกันชีวิตให้ผู้สูงอายุที่บ้านดีไหม 

ในประเทศไทยมีบริษัททำประกัน (Insurance Company) หลายแบรนด์ด้วยกัน และมีรูปแบบประกันหลากหลายประเภทให้เลือกซื้อเพื่อคุ้มครองในส่วนตามความต้องการ ไม่ว่าจะเป็นประกันภัยส่วนบุคคล หรือประกันภัยทรัพย์สิน  ประเภทประกันภัยมีอะไรบ้าง  ประกันภัยตามประมวลกฏหมายเพ่งและพาณิชย์ ถูกแบ่งออกเป็น 2 ประเภทด้วยกัน ได้แก่  1. ประกันชีวิต (Life Insurance) อยู่ภายใต้กำกับและดูแลของ…
Read More
Read More

ดูแลตัวเองอย่างไรเมื่อเกิดอาการอาหารเป็นพิษ 

อาหารเป็นพิษ ภาษาอังกฤษ เรียกว่า Food Poisoning หรือ ท้องร่วง จะมีอาการรุนแรงและเป็นอันตรายมากกว่าอาการท้องเสียทั่วไป สามารถเกิดขึ้นได้กับทุกเพศทุกวัย ส่วนใหญ่จะเกิดอาการฉับพลัน และเจ็บป่วยได้ทุกฤดูกาล แต่มักจะระบาดในช่วงหน้าร้อนมากที่สุด เพราะสภาพอากาศร้อนทำให้อาหารเกิดจุลินทรีย์และเน่าเสียง่าย ก่อให้เกิดสารพิษ หรือเชื้อโรคต่าง ๆ ปนเปื้อน  อาหารเป็นพิษเกิดจากอะไร …
Read More
Read More

กำจัดขยะเศษอาหาร ลดโลกร้อนกันเถอะ 

หลายคนรู้ สาเหตุที่โลกร้อนขึ้นทุกวัน นั่นเป็นเพราะก๊าซเรือนกระจก และรู้ว่า สาเหตุหลักๆของการเกิดก๊าซเรือนกระจก ก็มาจากมนุษย์เรานี่เอง แล้วรู้หรือไม่? หนึ่งในสาเหตุของการเกิดก๊าซเรือนกระจก ก็มาจากอาหารที่เรากินกันอยู่ทุกวัน!  ทำไมอาหารที่เรากินกันอยู่ทุกมื้อ จึงส่งผลต่อสภาวะโลกร้อน?  ขยะทั้งหมดที่เกิดจากมนุษย์นั้น ขยะเศษอาหารคือ 1 ใน 3 ของขยะทั้งหมด ที่ก่อให้เกิดก๊าซเรือนกระจก…
Read More
Read More

รู้ให้ทัน Cyber security ที่ต้องระวังปี 2023 มีอะไรบ้าง 

การทำธุรกิจในช่วงหลายปีที่ผ่านมา มักจะนำทางเทคโนโลยีมาปรับใช้ประโยชน์ เช่น ปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intellingence – AI) ระบบคลาวด์ (Cloud Computing) หรือ Internet of Things (loT) (ทำความรู้จักกับ loT…
Read More
Read More

อยากอวยพรให้ลูกหลานรวย ต้องใส่ซองอั่งเปาเท่าไร

สำหรับเทศกาลตรุษจีนในไม่กี่วันที่จะถึงนี้ วันสำคัญที่สุดของคนจีนและคนไทยเชื้อสายจีน เพราะถือว่าวันปีใหม่จีนได้เริ่มขึ้นแล้ว โดยตรุษจีน 2566 นี้ ตรงกับวันอาทิตย์ที่ 22 มกราคม 2566 เชื่อว่าพี่น้องเชื้อสายจีนทุกคนต่างเฝ้ารอเฉลิมฉลองตรุษจีนอย่างจดจ่อ รวมไปถึง “อั่งเปา” ธรรมเนียมที่ยึดปฏิบัติสืบต่อกันมาจนถึงปัจจุบัน เพราะการให้อั่งเปานั้นไม่ได้เป็นเพียงการให้เงินลูกหลาน แต่ยังสื่อไปถึงความหมายที่เป็นสิริมงคล ที่เปรียบเสมือนเป็นการอวยพรจากญาติผู้ใหญ่ให้แก่เด็ก ๆ…
Read More
Read More

“เขียงไม้” ดูแลอย่างไรให้สะอาดปราศจากเชื้อรา

เขียงไม้ เป็นอุปกรณ์คู่ครัวไทยมานาน โดยคนสมัยก่อนจะทำการตัดไม้เป็นท่อน ๆ แล้วนำมาลอกเอาเปลือกออก เกลาให้เป็นทรงกลม และขัดหน้าผิวไม้ให้เรียบ จากนั้นนำไปแช่น้ำเกลือทิ้งไว้ประมาณ 3 – 4 วัน เพื่อป้องกันเชื้อรา และยืดอายุการใช้งาน ไม่ให้เขียงแตกง่าย แล้วจึงนำไปตากแดดให้แห้ง ก่อนจะนำมาใช้งานในครัว นับว่าเป็นภูมิปัญญาของบรรพบุรุษไทยที่สืบทอดมาถึงปัจจุบันเลยทีเดียว …
Read More